Kwas solny i kwas siarkowy(VI)

Kwas solny i kwas siarkowy(VI) należą do ważnych kwasów nieorganicznych omawianych w klasie 8. Ich wodne roztwory zawierają jony $H^+$, dlatego mają odczyn kwaśny i pH mniejsze niż $7$.

Kwas solny jest wodnym roztworem chlorowodoru. Jego wzór to $HCl$. Kwas siarkowy(VI) ma wzór $H_2SO_4$ i jest jednym z najważniejszych surowców stosowanych w przemyśle.

Oba kwasy mogą działać żrąco. Nie wolno ich próbować, dotykać gołą ręką ani wąchać bezpośrednio nad naczyniem.

Kwas solny jest zwykle bezbarwnym roztworem o charakterystycznym, drażniącym zapachu. Powstaje przez rozpuszczenie w wodzie chlorowodoru, gazu bardzo dobrze rozpuszczalnego w wodzie. Ma kwaśny odczyn. W soku żołądkowym człowieka występuje niewielka ilość kwasu solnego.

W wodzie cząsteczki $HCl$ rozpadają się na jony $H^+$ oraz $Cl^-$. Jon $Cl^-$ to jon chlorkowy, czyli reszta kwasowa tego kwasu.

Kwas solny stosuje się między innymi do usuwania osadów i rdzy z powierzchni metali oraz w wielu procesach przemysłowych.

Kwas siarkowy(VI) ma wzór $H_2SO_4$. Jest bezbarwną, gęstą cieczą. Jego roztwory są żrące, a szczególnie ostrożnie należy obchodzić się z roztworem stężonym.

W wodzie kwas siarkowy(VI) tworzy jony $H^+$ i jon siarczanowy(VI) $SO_4^{2-}$. W cząsteczce tego kwasu są dwa atomy wodoru, jeden atom siarki oraz cztery atomy tlenu.

Stężony $H_2SO_4$ jest higroskopijny: silnie pochłania wodę z otoczenia. Może więc odciągać wodę od niektórych substancji.

Kwas siarkowy(VI) wykorzystuje się do produkcji nawozów, detergentów i innych substancji chemicznych. Jego roztwór stosuje się także w akumulatorach ołowiowych.

Roztwory obu kwasów można rozpoznać za pomocą wskaźników. Papierek uniwersalny w roztworze kwaśnym przyjmuje barwę od czerwonej do żółtej. Im niższe pH, tym zwykle barwa jest bardziej czerwona.

Fenoloftaleina w kwasach jest bezbarwna. Oranż metylowy w roztworze kwaśnym ma barwę czerwoną. Wskaźnik informuje o odczynie roztworu, ale sam nie mówi, jaki dokładnie kwas znajduje się w naczyniu.

Kwasy mogą reagować z niektórymi metalami. W typowej reakcji metalu z kwasem powstają sól i wodór. Wydzielający się wodór można zauważyć jako pęcherzyki gazu.

Kwasy reagują też z zasadami. Jest to reakcja zobojętniania, w której powstają sól i woda. Przykładem jest równanie $HCl + NaOH = NaCl + H_2O$.

W tym przykładzie kwas solny reaguje z wodorotlenkiem sodu. Produktem jest chlorek sodu $NaCl$, czyli sól, oraz woda $H_2O$. Należy pamiętać, że nie każda reakcja kwasu przebiega tak samo - zależy to od użytych substancji.

Podczas pracy z kwasami zakłada się okulary ochronne, rękawice i dba o porządek na stanowisku. Naczynia trzeba opisywać, a substancji nie wolno próbować ani dotykać.

Największe zagrożenie wiąże się z rozcieńczaniem stężonych kwasów, ponieważ podczas mieszania wydziela się dużo ciepła. Może to spowodować nagłe ogrzanie i rozpryski roztworu.

Gdy kwas rozleje się lub dostanie się na skórę, należy natychmiast poinformować nauczyciela i postępować zgodnie z jego poleceniami.