Kwas solny i kwas siarkowy(VI)
Chemia
Zestaw wyjaśnia właściwości, zasady bezpiecznej pracy i najważniejsze zastosowania kwasu solnego oraz kwasu siarkowego(VI). Poznasz też ich wzory, działanie na wskaźniki, dysocjację oraz podstawowe reakcje chemiczne.
1.Kwas solny
Wodny roztwór chlorowodoru o wzorze . Jest bezbarwny, żrący i ma kwaśny odczyn.
2.Kwas siarkowy(VI)
Kwas o wzorze . Jest bezbarwną, gęstą, żrącą cieczą; szczególnie niebezpieczny jest jego roztwór stężony.
3.Wzór kwasu solnego
. Cząsteczka zawiera atom wodoru i atom chloru.
4.Wzór kwasu siarkowego(VI)
. Zawiera dwa atomy wodoru, atom siarki i cztery atomy tlenu.
5.Dysocjacja kwasu solnego
W wodzie kwas solny rozpada się na jony i . Jon odpowiada za kwaśny odczyn roztworu.
6.Dysocjacja kwasu siarkowego(VI)
W wodzie kwas siarkowy(VI) tworzy jony oraz jon siarczanowy(VI) .
7.Reszta kwasowa
Ujemnie naładowany jon powstający z kwasu po odłączeniu jonów wodoru. W jest to , a w — .
8.Odczyn kwaśny
Odczyn roztworu, w którym występują jony . Na skali pH ma wartość mniejszą niż .
9.Papierek uniwersalny w kwasie
W roztworze kwasu papierek uniwersalny przyjmuje barwę od czerwonej do żółtej, zależnie od wartości pH.
10.Fenoloftaleina w kwasie
W roztworze kwasu fenoloftaleina jest bezbarwna. Różowieje w roztworach zasadowych.
11.Reakcja kwasu z metalem
Niektóre metale reagują z kwasami, tworząc sól i wodór. Przykład: .
12.Reakcja zobojętniania
Reakcja kwasu z zasadą, w której powstają sól i woda. Przykład: .
13.Higroskopijność stężonego kwasu siarkowego(VI)
Zdolność do pochłaniania wody z otoczenia. Stężony silnie wiąże wodę, dlatego może odwadniać niektóre substancje.
14.Rozcieńczanie kwasu
Podczas przygotowywania rozcieńczonego roztworu zawsze powoli wlewa się kwas do wody, mieszając. Nigdy nie wolno wlewać wody do stężonego kwasu.
15.Zastosowania kwasu solnego
Jest stosowany między innymi do usuwania osadów i rdzy z metali oraz w przemyśle chemicznym. Występuje też w soku żołądkowym człowieka.
16.Zastosowania kwasu siarkowego(VI)
Jest używany do produkcji nawozów, detergentów i innych substancji chemicznych. Stosuje się go także w akumulatorach ołowiowych.
Notatka
Dwa ważne kwasy nieorganiczne
Kwas solny i kwas siarkowy(VI) należą do ważnych kwasów nieorganicznych omawianych w klasie 8. Ich wodne roztwory mają odczyn kwaśny, dlatego zawierają jony i mają pH mniejsze niż .
Kwas solny jest wodnym roztworem chlorowodoru. Jego wzór to . Kwas siarkowy(VI) ma wzór i jest jednym z najważniejszych surowców stosowanych w przemyśle.
Oba kwasy mogą działać żrąco. Nie wolno ich próbować, dotykać gołą ręką ani wąchać bezpośrednio nad naczyniem.
Właściwości kwasu solnego
Kwas solny jest zwykle bezbarwnym roztworem o charakterystycznym, drażniącym zapachu. Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i ma kwaśny odczyn. W soku żołądkowym człowieka występuje niewielka ilość kwasu solnego.
W wodzie cząsteczki rozpadają się na jony oraz . Jon to jon chlorkowy, czyli reszta kwasowa tego kwasu.
Przykład
Cynk reaguje z kwasem solnym: . Powstają chlorek cynku i wodór.
Kwas solny stosuje się między innymi do usuwania osadów i rdzy z powierzchni metali oraz w wielu procesach przemysłowych.
Właściwości kwasu siarkowego(VI)
Kwas siarkowy(VI) ma wzór . Jest bezbarwną, gęstą cieczą. Jego roztwory są żrące, a szczególnie ostrożnie należy obchodzić się z roztworem stężonym.
W wodzie kwas siarkowy(VI) tworzy jony i jon siarczanowy(VI) . W cząsteczce tego kwasu są dwa atomy wodoru, jeden atom siarki oraz cztery atomy tlenu.
Stężony jest higroskopijny: silnie pochłania wodę z otoczenia. Może więc odciągać wodę od niektórych substancji.
Kwas siarkowy(VI) wykorzystuje się do produkcji nawozów, detergentów i innych substancji chemicznych. Jego roztwór stosuje się także w akumulatorach ołowiowych.
Wskaźniki i odczyn kwasów
Roztwory obu kwasów można rozpoznać za pomocą wskaźników. Papierek uniwersalny w roztworze kwaśnym przyjmuje barwę od czerwonej do żółtej. Im niższe pH, tym zwykle barwa jest bardziej czerwona.
Fenoloftaleina w kwasach jest bezbarwna. Oranż metylowy w roztworze kwaśnym ma barwę czerwoną. Wskaźnik informuje o odczynie roztworu, ale sam nie mówi, jaki dokładnie kwas znajduje się w naczyniu.
Zapamiętaj
Odczyn kwaśny oznacza obecność jonów w roztworze i pH mniejsze niż .
Najważniejsze reakcje kwasów
Kwasy mogą reagować z niektórymi metalami. W typowej reakcji metalu z kwasem powstają sól i wodór. Wydzielający się wodór można zauważyć jako pęcherzyki gazu.
Kwasy reagują też z zasadami. Jest to reakcja zobojętniania, w której powstają sól i woda. Przykładem jest równanie .
W tym przykładzie kwas solny reaguje z wodorotlenkiem sodu. Produktem jest chlorek sodu , czyli sól, oraz woda . Należy pamiętać, że nie każda reakcja kwasu przebiega tak samo — zależy to od użytych substancji.
Bezpieczna praca i rozcieńczanie
Podczas pracy z kwasami zakłada się okulary ochronne, rękawice i dba o porządek na stanowisku. Naczynia trzeba opisywać, a substancji nie wolno próbować ani dotykać.
Największe zagrożenie wiąże się z rozcieńczaniem stężonych kwasów, ponieważ podczas mieszania wydziela się dużo ciepła. Może to spowodować nagłe ogrzanie i rozpryski roztworu.
Ważne
Zawsze powoli wlewaj kwas do wody, mieszając. Nigdy nie wlewaj wody do stężonego kwasu.
Gdy kwas rozleje się lub dostanie się na skórę, należy natychmiast poinformować nauczyciela i postępować zgodnie z jego poleceniami.
Quizy w tym zestawie
18 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu