Roztwory właściwe, koloidy i zawiesiny
Chemia
Zestaw wyjaśnia, czym różnią się roztwory właściwe, koloidy i zawiesiny. Poznasz ich cechy, przykłady z życia oraz sposoby rozpoznawania i rozdzielania mieszanin.
1.Mieszanina
Układ złożony z co najmniej dwóch substancji, które nie tworzą nowej substancji chemicznej.
2.Roztwór właściwy
Mieszanina jednorodna, w której substancja rozpuszczona jest rozproszona w rozpuszczalniku w postaci bardzo małych cząstek, np. cząsteczek lub jonów.
3.Rozpuszczalnik
Substancja, w której rozpuszcza się inna substancja. W roztworach wodnych rozpuszczalnikiem jest woda.
4.Substancja rozpuszczona
Składnik roztworu, który ulega rozpuszczeniu w rozpuszczalniku, na przykład sól w wodzie.
5.Koloid
Mieszanina, w której cząstki jednej substancji są rozproszone w drugiej. Są większe niż w roztworze właściwym, ale zwykle nie opadają szybko na dno.
6.Zawiesina
Mieszanina niejednorodna, w której nierozpuszczone cząstki ciała stałego są rozproszone w cieczy i po pewnym czasie opadają na dno.
7.Sedymentacja
Samoczynne opadanie cięższych, nierozpuszczonych cząstek zawiesiny na dno naczynia.
8.Osad
Warstwa nierozpuszczonej substancji, która po sedymentacji znajduje się na dnie naczynia.
9.Sączenie (filtracja)
Metoda rozdzielania mieszaniny, w której nierozpuszczone ciało stałe zostaje na sączku, a ciecz przez niego przepływa.
10.Efekt Tyndalla
Zjawisko rozpraszania światła przez cząstki koloidu. Dzięki niemu wiązka światła może być widoczna w koloidzie.
11.Mleko
Przykład koloidu: drobne krople tłuszczu są rozproszone w wodzie.
12.Woda z solą kuchenną
Przykład roztworu właściwego. Sól rozpuszcza się w wodzie, a jej cząstki nie opadają na dno i nie można ich oddzielić przez sączenie.
Notatka
Mieszaniny i ich składniki
Wiele substancji spotykanych na co dzień to mieszaniny, czyli układy złożone z co najmniej dwóch substancji. Przykładem może być herbata z cukrem, mleko albo błotnista woda.
W mieszaninie często wyróżniamy rozpuszczalnik i substancję rozpuszczoną. Rozpuszczalnik to substancja, w której rozpuszcza się inny składnik. Najczęściej jest nim woda. Substancją rozpuszczoną może być na przykład sól, cukier lub sok w proszku.
Nie każda substancja dodana do wody rozpuszcza się tak samo. Zależnie od wielkości cząstek i ich zachowania otrzymujemy roztwór właściwy, koloid albo zawiesinę.
Zapamiętaj
W roztworze wodnym woda jest rozpuszczalnikiem, a dodany i rozpuszczony składnik jest substancją rozpuszczoną.
Roztwory właściwe
Roztwór właściwy jest mieszaniną jednorodną. Oznacza to, że w całej jego objętości ma taki sam skład i wygląda jednakowo. Nie widać w nim oddzielnych cząstek substancji rozpuszczonej.
Cząstki w roztworze właściwym są bardzo małe: mogą to być cząsteczki albo jony. Nie opadają na dno nawet po długim czasie. Nie można ich zatrzymać na zwykłym sączku podczas filtracji.
Przykłady roztworów właściwych:
- sól kuchenna rozpuszczona w wodzie
- cukier rozpuszczony w herbacie
- ocet
Roztwór nie musi być bezbarwny. Może mieć kolor, jak herbata, a mimo to pozostać jednorodny.
Koloidy
Koloid zawiera cząstki większe niż roztwór właściwy, lecz mniejsze niż typowa zawiesina. Cząstki te są rozproszone w drugim składniku i zwykle nie opadają szybko na dno.
Przykładem jest mleko: zawiera ono bardzo drobne krople tłuszczu rozproszone w wodzie. Innymi przykładami są mgła, dym oraz galaretka. Mgła powstaje z kropelek wody rozproszonych w powietrzu.
Charakterystyczne dla wielu koloidów jest rozpraszanie światła, czyli efekt Tyndalla. Gdy promień światła przechodzi przez mgłę albo mleko, jego droga może stać się widoczna.
Przykład
Światło reflektorów widoczne we mgle jest skutkiem rozpraszania światła przez drobne krople wody.
Zawiesiny
Zawiesina jest mieszaniną niejednorodną. Zawiera nierozpuszczone cząstki ciała stałego rozproszone w cieczy. Cząstki są na tyle duże, że często można je zauważyć, a po pewnym czasie opadają na dno.
Opadanie cząstek na dno nazywa się sedymentacją. Warstwa substancji zebrana na dnie to osad. Jeżeli przed użyciem trzeba wstrząsnąć płynem, może to oznaczać, że tworzy on zawiesinę.
Przykłady zawiesin:
- piasek w wodzie
- kreda w wodzie
- mąka rozmieszana w wodzie
- błoto
Ważne
To, że ciecz chwilowo wygląda jednolicie po wymieszaniu, nie oznacza jeszcze, że powstał roztwór właściwy. W zawiesinie po odstaniu może pojawić się osad.
Jak rozróżniać mieszaniny?
Aby rozpoznać rodzaj mieszaniny, warto obserwować jej wygląd i zachowanie po odstaniu. Roztwór właściwy pozostaje jednolity, nie daje osadu i nie rozprasza wyraźnie światła. Koloid zwykle nie tworzy szybko osadu, ale może rozpraszać światło. Zawiesina może mieć widoczne cząstki, mętny wygląd i po czasie tworzy osad.
Zawiesinę można rozdzielić przez sączenie, nazywane też filtracją. Mieszaninę przelewa się przez lejek z sączkiem. Ciecz przechodzi przez sączek, a nierozpuszczone cząstki zostają na nim.
Roztworu soli lub cukru nie rozdzielimy w ten sposób, ponieważ ich bardzo małe cząstki przechodzą przez sączek razem z wodą. Do odzyskania substancji rozpuszczonej można wykorzystać na przykład odparowanie wody i krystalizację.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu