Tlenki wapnia, żelaza i krzemu
Chemia
Zestaw wyjaśnia, czym są tlenki, oraz omawia właściwości i zastosowania tlenku wapnia, tlenku żelaza(III) i tlenku krzemu(IV). Poznasz ich wzory, wygląd, zachowanie wobec wody i przykłady wykorzystania w życiu codziennym oraz przemyśle.
1.Tlenek
Związek chemiczny tlenu z jednym innym pierwiastkiem. W tlenkach tlen jest połączony np. z wapniem, żelazem albo krzemem.
2.Tlenek wapnia
Związek o wzorze , nazywany także wapnem palonym. Jest białą substancją stałą i reaguje energicznie z wodą.
3.Gaszenie wapna
Reakcja tlenku wapnia z wodą, w której powstaje wodorotlenek wapnia: . Towarzyszy jej wydzielanie ciepła.
4.Wapno gaszone
Potoczna nazwa wodorotlenku wapnia , który powstaje podczas gaszenia wapna palonego.
5.Zastosowania tlenku wapnia
Stosuje się go m.in. w budownictwie, do produkcji cementu i zapraw, do odkwaszania gleb oraz jako środek pochłaniający wilgoć.
6.Tlenek żelaza(III)
Związek o wzorze . Jest czerwonobrunatną substancją stałą, praktycznie nierozpuszczalną w wodzie.
7.Rdza
Mieszanina produktów korozji żelaza, zawierająca głównie uwodnione tlenki żelaza(III). Powstaje, gdy żelazo ma kontakt z wodą i tlenem.
8.Zastosowania tlenku żelaza(III)
Jest używany jako czerwony lub brunatny pigment, np. w farbach, tynkach i materiałach budowlanych. Wykorzystuje się go też przy otrzymywaniu żelaza.
9.Tlenek krzemu(IV)
Związek o wzorze , nazywany krzemionką. Występuje w piasku, kwarcu i wielu skałach.
10.Właściwości krzemionki
Tlenek krzemu(IV) jest twardą substancją stałą, nierozpuszczalną w wodzie i odporną na wysoką temperaturę.
11.Zastosowania tlenku krzemu(IV)
Krzemionkę wykorzystuje się do produkcji szkła, ceramiki, betonu i innych materiałów budowlanych.
12.Stan skupienia omawianych tlenków
Tlenek wapnia , tlenek żelaza(III) i tlenek krzemu(IV) są w temperaturze pokojowej substancjami stałymi.
Notatka
Czym są tlenki?
Tlenki to związki chemiczne zbudowane z tlenu i jednego innego pierwiastka. Ich nazwy tworzymy od nazwy pierwiastka, np. tlenek wapnia lub tlenek krzemu(IV).
W tym temacie poznajemy trzy substancje stałe: tlenek wapnia , tlenek żelaza(III) oraz tlenek krzemu(IV) . Różnią się barwą, zachowaniem wobec wody i zastosowaniami.
Zapamiętaj
Wzór tlenku zawiera symbol tlenu O oraz symbol tylko jednego innego pierwiastka.
Tlenek wapnia – wapno palone
Tlenek wapnia ma wzór i jest potocznie nazywany wapnem palonym. To biała substancja stała. Należy obchodzić się z nią ostrożnie, ponieważ reaguje z wodą energicznie i wydziela ciepło.
Po dodaniu wody zachodzi reakcja nazywana gaszeniem wapna:
Powstaje wtedy wodorotlenek wapnia , czyli wapno gaszone. Tlenek wapnia wykorzystuje się w budownictwie, między innymi przy produkcji cementu i zapraw. Służy także do odkwaszania gleb, czyli zmniejszania ich kwasowości.
Ważne
Nie wolno dotykać tlenku wapnia gołą ręką ani dodawać do niego wody bez zachowania zasad bezpieczeństwa.
Tlenek żelaza(III) i rdza
Tlenek żelaza(III) ma wzór . Jest substancją stałą o czerwonobrunatnej barwie i praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie.
Z tlenkami żelaza wiąże się zjawisko korozji. Gdy żelazo ma kontakt jednocześnie z wodą i tlenem z powietrza, powstaje rdza. Rdza nie jest czystym tlenkiem żelaza(III), lecz mieszaniną produktów korozji zawierających głównie uwodnione tlenki żelaza(III).
Tlenek żelaza(III) jest używany jako pigment. Nadaje czerwone lub brunatne barwy farbom, tynkom, cegłom i innym materiałom. Wykorzystuje się go także w procesie otrzymywania żelaza.
Przykład
Czerwonawy kolor niektórych cegieł i farb może pochodzić od pigmentu zawierającego .
Tlenek krzemu(IV) – krzemionka
Tlenek krzemu(IV) o wzorze nazywamy krzemionką. Występuje powszechnie w przyrodzie: jest głównym składnikiem piasku, a także występuje w kwarcu i wielu skałach.
Krzemionka jest twarda, stała, odporna na wysoką temperaturę i nierozpuszczalna w wodzie. Z tego powodu nadaje się do wytwarzania trwałych materiałów.
Najważniejsze zastosowania to produkcja szkła, ceramiki oraz materiałów budowlanych, takich jak beton. Piasek stosowany na budowie zawiera przede wszystkim krzemionkę.
Porównanie i rozpoznawanie
Wszystkie trzy omawiane tlenki są w temperaturze pokojowej substancjami stałymi, ale łatwo je odróżnić po cechach i zastosowaniach.
- jest białe, reaguje z wodą i stosuje się je w budownictwie oraz do odkwaszania gleb.
- ma czerwonobrunatną barwę, wiąże się z rdzewieniem żelaza i jest używany jako pigment.
- jest składnikiem piasku, jest twarde i nierozpuszczalne w wodzie; wykorzystuje się je przede wszystkim do produkcji szkła.
Zapamiętaj
Piasek kojarz z , rdzę z tlenkami żelaza, a wapno palone z .
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu