Atom i cząsteczka: odczytywanie zapisów chemicznych
Chemia
Zestaw wyjaśnia różnicę między atomem a cząsteczką oraz uczy poprawnie odczytywać zapisy takie jak , i . Poznasz znaczenie symbolu pierwiastka, indeksu dolnego i współczynnika chemicznego.
1.Atom
Najmniejsza część pierwiastka zachowująca jego właściwości chemiczne. Atom oznacza się symbolem pierwiastka, np. , lub .
2.Cząsteczka
Układ połączonych ze sobą atomów. Atomy w cząsteczce mogą być takie same, np. , albo różne, np. .
3.Symbol chemiczny
Umowny zapis pierwiastka. Pierwsza litera jest zawsze wielka, a ewentualna druga mała, np. – wodór, – tlen, – sód.
4.Indeks dolny we wzorze
Mała liczba zapisana na dole po symbolu mówi, ile atomów danego pierwiastka jest w jednej cząsteczce. W są dwa atomy wodoru.
5.Współczynnik chemiczny
Liczba stojąca przed symbolem lub wzorem. Informuje, ile atomów albo cząsteczek opisuje zapis, np. to dwa atomy wodoru.
6.
Jeden atom wodoru. Sam symbol bez indeksu oznacza jeden atom danego pierwiastka.
7.
Jedna cząsteczka wodoru złożona z dwóch atomów wodoru. Wodór występuje zwykle jako cząsteczki dwuatomowe.
8.
Dwa oddzielne atomy wodoru. Zapis nie oznacza jednej cząsteczki wodoru, ponieważ nie ma indeksu dolnego.
9.
Dwie cząsteczki wodoru. Każda ma po dwa atomy, więc łącznie zapis przedstawia cztery atomy wodoru.
10.
Jedna cząsteczka wody: dwa atomy wodoru i jeden atom tlenu. Brak indeksu przy oznacza jeden atom tlenu.
11.
Trzy cząsteczki tlenku węgla(IV). Każda zawiera jeden atom węgla i dwa atomy tlenu, razem jest więc trzy atomy węgla i sześć atomów tlenu.
Notatka
Atom – podstawowy składnik pierwiastka
Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka zachowującą jego właściwości chemiczne. Atom danego pierwiastka oznaczamy jego symbolem chemicznym, np. oznacza atom wodoru, atom tlenu, a atom węgla.
W symbolach chemicznych trzeba zwracać uwagę na wielkie i małe litery. Pierwsza litera symbolu jest wielka, a druga – jeśli występuje – mała. Na przykład to symbol kobaltu, a i oznaczają osobno atom węgla oraz atom tlenu.
Zapamiętaj
Sam symbol pierwiastka, np. , oznacza jeden atom tego pierwiastka.
Cząsteczka i wzór chemiczny
Cząsteczka to układ atomów połączonych ze sobą. Może zawierać atomy jednego pierwiastka albo kilku pierwiastków. Przykładem cząsteczki z atomów tego samego rodzaju jest . Cząsteczka wody zawiera natomiast atomy wodoru i tlenu.
We wzorach chemicznych mała liczba na dole, czyli indeks dolny, mówi, ile atomów danego pierwiastka znajduje się w jednej cząsteczce. W zapisie indeks dotyczy wodoru: jedna cząsteczka zawiera dwa atomy wodoru. Gdy po symbolu nie ma indeksu, oznacza to jeden atom, dlatego w jest jeden atom tlenu.
Przykład
W jednej cząsteczce znajduje się jeden atom węgla i dwa atomy tlenu.
Współczynnik przed wzorem
Liczba stojąca przed symbolem lub wzorem to współczynnik chemiczny. Mówi ona, ile atomów albo ile cząsteczek opisujemy. Współczynnik dotyczy całego zapisu, który stoi po nim.
Zapis oznacza dwa oddzielne atomy wodoru. Zapis oznacza zaś dwie cząsteczki wodoru. Ponieważ każda cząsteczka ma dwa atomy, w są łącznie cztery atomy wodoru.
Ważne
Nie myl współczynnika z indeksem: współczynnik liczy całe atomy lub cząsteczki, a indeks liczy atomy w jednej cząsteczce.
Jak poprawnie liczyć atomy
Aby policzyć atomy w zapisie chemicznym, najpierw odczytaj, ile atomów zawiera jedna cząsteczka. Następnie uwzględnij współczynnik, jeżeli stoi przed wzorem.
Dla są trzy cząsteczki wody. Jedna ma dwa atomy wodoru i jeden atom tlenu. Łącznie zapis przedstawia sześć atomów wodoru oraz trzy atomy tlenu.
Podobnie oznacza dwie cząsteczki tlenku węgla(IV). Każda zawiera jeden atom węgla i dwa atomy tlenu, więc razem są dwa atomy węgla oraz cztery atomy tlenu.
Zapamiętaj
Najpierw odczytaj indeksy we wzorze, a potem pomnóż liczbę atomów przez współczynnik.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu