Wzory prostych cząsteczek
Chemia
Zestaw pomaga odczytywać i zapisywać wzory sumaryczne oraz strukturalne wody, tlenku węgla(IV), amoniaku i metanu. Utrwalisz znaczenie symboli, indeksów dolnych i kresek oznaczających wiązania chemiczne.
1.Wzór sumaryczny
Zapis pokazujący, z jakich pierwiastków i z ilu atomów składa się cząsteczka, np. .
2.Wzór strukturalny
Zapis pokazujący, jak atomy są połączone w cząsteczce. Kreska między symbolami oznacza wiązanie chemiczne.
3.Indeks dolny we wzorze
Mała liczba przy symbolu pierwiastka informuje o liczbie atomów tego pierwiastka w cząsteczce. W są dwa atomy tlenu.
4.Woda
Związek chemiczny wodoru i tlenu o wzorze sumarycznym . Jedna cząsteczka zawiera dwa atomy wodoru i jeden atom tlenu.
5.Wzór strukturalny wody
Wodę można zapisać jako . Atom tlenu znajduje się między dwoma atomami wodoru i tworzy z nimi dwa wiązania.
6.Tlenek węgla(IV)
Związek chemiczny węgla i tlenu o wzorze sumarycznym . Cząsteczka ma jeden atom węgla i dwa atomy tlenu.
7.Wzór strukturalny tlenku węgla(IV)
Wzór strukturalny tlenku węgla(IV) to . Atom węgla jest pośrodku i łączy się z każdym atomem tlenu wiązaniem podwójnym.
8.Amoniak
Związek chemiczny azotu i wodoru o wzorze sumarycznym . Jedna cząsteczka zawiera atom azotu oraz trzy atomy wodoru.
9.Wzór strukturalny amoniaku
W amoniaku atom azotu jest połączony trzema pojedynczymi wiązaniami z atomami wodoru. Można go przedstawić jako atom N w środku i trzy atomy H wokół niego.
10.Metan
Węglowodór o wzorze sumarycznym . Jego cząsteczka składa się z jednego atomu węgla i czterech atomów wodoru.
11.Wzór strukturalny metanu
W metanie atom węgla jest połączony czterema pojedynczymi wiązaniami z czterema atomami wodoru.
12.Wiązanie pojedyncze
Połączenie dwóch atomów oznaczane jedną kreską, np. wiązanie między H i O we wzorze .
13.Wiązanie podwójne
Połączenie dwóch atomów oznaczane dwiema kreskami, np. między C i O we wzorze .
14.Atom centralny
Atom, który we wzorze strukturalnym łączy się z kilkoma innymi atomami. W jest nim tlen, a w — węgiel.
15.Cząsteczka
Układ połączonych atomów. Na przykład cząsteczka zawiera jeden atom azotu i trzy atomy wodoru.
16.Symbol chemiczny
Umowny zapis pierwiastka chemicznego, np. H oznacza wodór, O — tlen, C — węgiel, a N — azot.
Notatka
Dwa sposoby zapisu cząsteczek
Cząsteczki można opisywać za pomocą wzorów sumarycznych i wzorów strukturalnych. Oba zapisy dotyczą tej samej substancji, ale przekazują trochę inne informacje.
Wzór sumaryczny pokazuje symbole pierwiastków oraz liczbę atomów każdego z nich w jednej cząsteczce. Mała liczba zapisana na dole po prawej stronie symbolu to indeks dolny. Jeżeli przy symbolu nie ma indeksu, oznacza to jeden atom.
Wzór strukturalny pokazuje, które atomy są ze sobą połączone. Kreska między symbolami oznacza wiązanie chemiczne.
Ważne
Indeks dolny dotyczy tylko symbolu, przy którym stoi: w są jeden atom C i dwa atomy O.
Woda
Woda ma wzór sumaryczny . Oznacza to, że jedna jej cząsteczka składa się z dwóch atomów wodoru H i jednego atomu tlenu O.
Jej wzór strukturalny zapisujemy jako . Atom tlenu znajduje się w środku cząsteczki i jest połączony z każdym atomem wodoru. Są to dwa wiązania pojedyncze.
Woda jest związkiem chemicznym, ponieważ jej cząsteczki są zbudowane z atomów dwóch różnych pierwiastków: wodoru i tlenu.
Przykład
Zapis nie oznacza dwóch cząsteczek wody, lecz jedną cząsteczkę zawierającą dwa atomy wodoru.
Tlenek węgla(IV)
Tlenek węgla(IV), nazywany także dwutlenkiem węgla, ma wzór sumaryczny . Cząsteczka zawiera jeden atom węgla i dwa atomy tlenu.
Wzór strukturalny tej cząsteczki to . Atom węgla jest atomem centralnym. Z każdym atomem tlenu łączy go wiązanie podwójne, oznaczone dwiema kreskami.
Nie należy mylić wzoru ze wzorem . W występuje tylko jeden atom tlenu, a w — dwa.
Amoniak
Amoniak ma wzór sumaryczny . W jednej cząsteczce znajduje się jeden atom azotu N oraz trzy atomy wodoru H.
We wzorze strukturalnym atom azotu umieszcza się w środku, ponieważ łączy się on z trzema atomami wodoru. Każde z tych połączeń jest wiązaniem pojedynczym.
Wzór sumaryczny pozwala szybko policzyć atomy: brak indeksu przy N oznacza jeden atom azotu, a indeks przy H oznacza trzy atomy wodoru.
Metan
Metan ma wzór sumaryczny . Jest zbudowany z jednego atomu węgla C i czterech atomów wodoru H. Należy do węglowodorów, czyli związków zawierających tylko węgiel i wodór.
We wzorze strukturalnym węgiel jest atomem centralnym. Łączy się czterema pojedynczymi wiązaniami z czterema atomami wodoru. W porównaniu z amoniakiem atom centralny metanu tworzy jedno połączenie więcej.
Zapamiętaj
W prostych cząsteczkach: to woda, to tlenek węgla(IV), to amoniak, a to metan.
Jak poprawnie odczytywać wzory
Podczas odczytywania wzoru najpierw nazwij symbole pierwiastków, a potem sprawdź indeksy dolne. Symbole użyte w tych cząsteczkach to: H — wodór, O — tlen, C — węgiel oraz N — azot.
Wzór strukturalny daje więcej informacji niż sumaryczny, ponieważ pokazuje układ wiązań. Na przykład wzór mówi, ile atomów zawiera woda, a pokazuje, że tlen łączy dwa atomy wodoru.
Przy zapisie symboli pamiętaj, że wielka i mała litera mają znaczenie. Symbol pierwiastka zapisuje się poprawnie ustalonymi literami, np. H, O, C i N.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu