Metale i niemetale – właściwości i porównanie
Chemia
Zestaw pomaga zrozumieć, czym różnią się metale i niemetale oraz jak rozpoznać ich najważniejsze właściwości. Znajdziesz tu porównanie cech fizycznych i chemicznych, przykłady pierwiastków oraz zadania sprawdzające przed klasówką z klasy 7.
1.Metal
Pierwiastek, który zwykle ma połysk, dobrze przewodzi prąd i ciepło oraz daje się kuć i wyginać bez łamania. W temperaturze pokojowej większość metali jest ciałami stałymi.
2.Niemetal
Pierwiastek, który zwykle słabo przewodzi prąd i ciepło, nie ma metalicznego połysku i jest kruchy, jeśli występuje w stanie stałym. Wiele niemetali to gazy.
3.Połysk metaliczny
Charakterystyczne błyszczenie powierzchni metalu po jej oczyszczeniu. Dzięki temu metale często wyglądają jak wypolerowane.
4.Przewodnictwo elektryczne
Zdolność substancji do przewodzenia prądu. Metale przewodzą prąd dobrze, dlatego używa się ich do produkcji przewodów i kabli.
5.Przewodnictwo cieplne
Zdolność do przekazywania ciepła. Metale nagrzewają się i oddają ciepło szybciej niż większość niemetali.
6.Kowalność
Właściwość metalu polegająca na tym, że można go spłaszczać i formować bez pękania, na przykład młotkiem.
7.Ciągliwość
Zdolność metalu do tworzenia cienkich drutów i przewodów. Dzięki temu z metali można robić kable elektryczne.
8.Kruchość
Właściwość substancji polegająca na tym, że łatwo pęka lub kruszy się pod naciskiem. Wiele niemetali w stanie stałym jest kruchych.
9.Rtęć
Wyjątkowy metal, który w temperaturze pokojowej jest cieczą. To ważny wyjątek od zasady, że metale są ciałami stałymi.
10.Tlenek metalu
Związek chemiczny powstający, gdy metal łączy się z tlenem. Przykładem jest tlenek magnezu lub tlenek żelaza.
Notatka
Czym są metale i niemetale
Metale i niemetale to dwie duże grupy pierwiastków chemicznych. Różnią się między sobą właściwościami, dlatego mają inne zastosowania w życiu codziennym.
Do metali zaliczamy na przykład żelazo, miedź, glin i cynk. Do niemetali należą między innymi tlen, azot, siarka i węgiel. Już na pierwszy rzut oka wiele z nich wygląda inaczej i zachowuje się inaczej podczas ogrzewania, zgniatania czy przewodzenia prądu.
Metale najczęściej kojarzymy z przedmiotami użytkowymi: garnkami, gwoździami, drutami czy puszkami. Niemetale częściej spotykamy jako gazy w powietrzu albo kruche substancje stałe.
Zapamiętaj
Metale zwykle dobrze przewodzą prąd i ciepło, a niemetale zwykle przewodzą je słabo.
Najważniejsze właściwości metali
Metale mają zwykle połysk metaliczny, czyli błyszczącą powierzchnię po oczyszczeniu. Dobrze przewodzą prąd elektryczny i ciepło, dlatego wykorzystuje się je w kablach, grzejnikach i naczyniach kuchennych.
Ważną cechą metali jest kowalność. Oznacza to, że można je spłaszczać i formować bez łamania. Metale są też ciągliwe, więc można z nich robić cienkie druty.
Większość metali w temperaturze pokojowej jest ciałami stałymi. Często są twarde, ale ich twardość może być różna. Nie każdy metal wygląda tak samo: miedź ma barwę czerwonawą, a złoto żółtą.
Przykład
Miedź stosuje się w przewodach elektrycznych, bo bardzo dobrze przewodzi prąd.
Najważniejsze właściwości niemetali
Niemetale zwykle nie mają metalicznego połysku. W stanie stałym są często kruche, czyli łatwo pękają i kruszą się pod naciskiem. Zwykle słabo przewodzą prąd elektryczny i ciepło.
Wiele niemetali występuje w temperaturze pokojowej jako gazy, na przykład tlen i azot. Niektóre są ciałami stałymi, jak siarka czy węgiel. Jest też niemetal ciekły — brom.
Niemetale mają duże znaczenie w przyrodzie i życiu człowieka. Tlen jest potrzebny do oddychania, azot stanowi dużą część powietrza, a węgiel występuje w wielu związkach budujących organizmy.
Ważne
Nie ucz się, że wszystkie niemetale są gazami. Część z nich jest ciałami stałymi, a brom jest cieczą.
Porównanie metali i niemetali
Najłatwiej porównać metale i niemetale przez ich zachowanie w prostych sytuacjach. Jeśli substancja dobrze przewodzi prąd i ciepło, ma połysk i da się z niej zrobić drut, najczęściej jest metalem. Jeśli jest krucha i słabo przewodzi, częściej jest niemetalem.
Metale częściej wykorzystuje się do budowy narzędzi, przewodów i elementów konstrukcyjnych. Niemetale częściej pełnią inne funkcje: mogą tworzyć składniki powietrza, paliw, nawozów albo substancji potrzebnych organizmom.
Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach. Nie każda cecha występuje u wszystkich pierwiastków w identyczny sposób. Dlatego w chemii ważne jest nie tylko zapamiętywanie reguł, ale też znajomość przykładów.
Metale i niemetale w reakcjach oraz zastosowaniach
Metale i niemetale różnią się nie tylko wyglądem, ale też zachowaniem w reakcjach chemicznych. Wiele metali reaguje z tlenem, tworząc tlenki metali. Przykładem jest spalanie magnezu, podczas którego powstaje biały tlenek magnezu.
Niektóre metale, jak żelazo, mogą ulegać korozji. Dlatego zabezpiecza się je farbą, smarem albo pokrywa innym metalem. To ważne w budownictwie i transporcie.
Niemetale także tworzą związki z tlenem i innymi pierwiastkami. Są potrzebne w wielu procesach życiowych i technicznych. Bez tlenu nie byłoby oddychania, a bez węgla nie byłoby wielu materiałów i związków organicznych.
Zapamiętaj
Wyjątkiem wśród metali jest rtęć — w temperaturze pokojowej jest cieczą.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu