Właściwości substancji codziennego użytku

W chemii poznajemy substancje przez ich właściwości fizyczne. Są to takie cechy, które możemy zauważyć lub zmierzyć bez zamieniania jednej substancji w inną. Do najczęściej badanych należą barwa, stan skupienia, zapach, rozpuszczalność oraz zdolność do przewodzenia prądu i ciepła.

Dzięki tym cechom możemy rozpoznać, z czym mamy do czynienia i do czego dana substancja się nadaje. Na przykład jedne substancje dobrze rozpuszczają się w wodzie, a inne nie. Jedne przewodzą prąd, a inne są izolatorami.

Sól kuchenna to biała, krystaliczna substancja stała. Ma charakterystyczny słony smak. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, dlatego po wymieszaniu z wodą tworzy roztwór.

Cukier także jest białą, krystaliczną substancją stałą, ale ma słodki smak. Podobnie jak sól dobrze rozpuszcza się w wodzie. Mimo podobnego wyglądu sól i cukier nie zachowują się tak samo podczas przewodzenia prądu.

Mąka jest drobnym proszkiem o białej lub kremowej barwie. W wodzie nie rozpuszcza się tak jak sól czy cukier. Po dodaniu do wody tworzy mieszaninę niejednorodną — ciecz staje się mętna, a skład nie jest wszędzie jednakowy.

Woda to bezbarwna ciecz, która w czystej postaci nie ma zapachu ani smaku. Jest bardzo ważna w przyrodzie i życiu człowieka. W chemii ma szczególne znaczenie, bo jest dobrym rozpuszczalnikiem dla wielu substancji.

W wodzie dobrze rozpuszczają się na przykład sól kuchenna i cukier. Nie wszystkie substancje zachowują się jednak tak samo — mąka nie tworzy z wodą roztworu właściwego. To pokazuje, że sama obecność wody nie wystarcza, aby każda substancja się rozpuściła.

Czysta woda bardzo słabo przewodzi prąd. Dlatego nie można mówić, że każda ciecz przewodzi elektryczność. O przewodzeniu często decyduje to, co jest w wodzie rozpuszczone.

Metale to grupa substancji o charakterystycznych właściwościach. Zwykle mają metaliczny połysk, są ciałami stałymi w temperaturze pokojowej i dobrze przewodzą prąd elektryczny oraz ciepło. Do metali należą między innymi żelazo, miedź, glin i cynk.

To właśnie dzięki dobremu przewodzeniu metale wykorzystuje się do produkcji przewodów, garnków, narzędzi i wielu elementów maszyn. Różne metale mogą mieć różną barwę i twardość, ale wspólne pozostaje ich dobre przewodnictwo.

Kiedy jedna substancja rozpuszcza się w drugiej, może powstać mieszanina jednorodna, czyli roztwór. W takim przypadku całość wygląda jednakowo w każdej części. Tak dzieje się wtedy, gdy do wody dodamy sól kuchenną albo cukier.

Jeżeli po wymieszaniu składniki nie rozkładają się równomiernie i można zauważyć zmętnienie albo drobne cząstki, mówimy o mieszaninie niejednorodnej. Przykładem jest woda z mąką.

Rozpuszczalność to ważna cecha praktyczna. Dzięki niej wiemy, czy substancję można łatwo połączyć z wodą, czy raczej utworzy zawiesinę albo osad.

Nie wszystkie substancje przewodzą prąd tak samo. Metale przewodzą go bardzo dobrze, dlatego są używane w instalacjach elektrycznych. Sól kuchenna w stanie stałym nie przewodzi prądu, ale jej roztwór wodny już tak.

Inaczej zachowuje się cukier. Zarówno jako substancja stała, jak i po rozpuszczeniu w wodzie, nie przewodzi prądu. To ważna różnica między dwiema substancjami, które na pierwszy rzut oka są do siebie podobne, bo obie są białe i krystaliczne.