Chemia

Sole: wzory i nazwy

Zestaw pomaga opanować nazwy i wzory sumaryczne najważniejszych soli z klasy 8: chlorków, siarczanów(VI), azotanów(V), węglanów i fosforanów(V). Znajdziesz tu fiszki, quizy i krótką notatkę o budowie soli, ładunkach jonów oraz zasadach poprawnego nazywania związków.

Szkoła podstawowauczy się 2 osoby10 fiszek19 pytań w 2 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

19 pytań w 2 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

Etap 1
8 fiszek · 10 pytań
Etap 2
2 fiszki · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Kwasy - wzory, nazwy, wskaźniki i skala pHKlasa 8

Otwórz kartę pracy

Wzory i nazwy najważniejszych wodorków - notatkaKlasy 7-8

Otwórz kartę pracy

Sole - otrzymywanie i nazewnictwoKlasa 8

Otwórz kartę pracy

1.Sól

Sól to związek chemiczny zbudowany z kationu metalu lub kationu amonu oraz anionu reszty kwasowej. W szkole podstawowej najczęściej zapisujemy wzory soli takich jak $NaCl$ , $CaCO_3$ czy $KNO_3$ .

2.Chlorek

Chlorek to sól zawierająca anion chlorkowy $Cl^-$ . Przykłady: $NaCl$ - chlorek sodu, $CaCl_2$ - chlorek wapnia, $FeCl_3$ - chlorek żelaza(III).

3.Siarczan(VI)

Siarczan(VI) to sól zawierająca anion siarczanowy(VI) $SO_4^{2-}$ . Przykłady: $Na_2SO_4$ - siarczan(VI) sodu, $CaSO_4$ - siarczan(VI) wapnia.

4.Azotan(V)

Azotan(V) to sól zawierająca anion azotanowy(V) $NO_3^-$ . Przykłady: $KNO_3$ - azotan(V) potasu, $Ca(NO_3)_2$ - azotan(V) wapnia.

5.Węglan

Węglan to sól zawierająca anion węglanowy $CO_3^{2-}$ . Przykłady: $Na_2CO_3$ - węglan sodu, $CaCO_3$ - węglan wapnia.

6.Fosforan(V)

Fosforan(V) to sól zawierająca anion fosforanowy(V) $PO_4^{3-}$ . Przykłady: $Na_3PO_4$ - fosforan(V) sodu, $Ca_3(PO_4)_2$ - fosforan(V) wapnia.

7.Reszta kwasowa

Reszta kwasowa to część soli pochodząca od kwasu. Ma ładunek ujemny. Na przykład w soli $NaCl$ resztą kwasową jest $Cl^-$ , a w soli $CaCO_3$ - $CO_3^{2-}$ .

8.Kation metalu

Kation metalu to jon dodatni pochodzący od metalu, na przykład $Na^+$ , $Ca^{2+}$ , $Al^{3+}$ . Łączy się z anionem reszty kwasowej, aby cały związek był elektrycznie obojętny.

9.Wartościowość w soli

Przy układaniu wzoru soli trzeba tak dobrać liczby atomów lub grup jonów, aby ładunki dodatnie i ujemne się zrównoważyły. Dlatego powstają wzory takie jak $CaCl_2$ , $Na_2SO_4$ i $AlPO_4$ .

10.Nawias we wzorze soli

Nawias stosujemy wtedy, gdy w cząsteczce występuje więcej niż jedna taka sama reszta kwasowa wieloatomowa. Przykład: $Ca(NO_3)_2$ , bo są dwie grupy $NO_3^-$ . Wzoru $CaNO_32$ nie zapisujemy.

Notatka

Co to są sole

Sole to związki chemiczne zbudowane z dwóch części: kationu metalu i anionu reszty kwasowej. Kation ma ładunek dodatni, a anion ujemny. Gdy połączą się w odpowiednich proporcjach, powstaje związek elektrycznie obojętny.

W klasie 8 często spotykasz sole takie jak chlorki, siarczany(VI), azotany(V), węglany i fosforany(V). Umiejętność ich nazywania i zapisywania wzorów polega głównie na rozpoznaniu reszty kwasowej i dobraniu liczby jonów tak, aby suma ładunków była równa zero.

Zapamiętaj

Sól musi mieć taki wzór, aby ładunki dodatnie i ujemne wzajemnie się znosiły.

Najważniejsze reszty kwasowe

Aby poprawnie nazwać sól, trzeba znać jej resztę kwasową. To ona mówi, do jakiej grupy należy związek.

chlorek zawiera $Cl^-$
siarczan(VI) zawiera $SO_4^{2-}$
azotan(V) zawiera $NO_3^-$
węglan zawiera $CO_3^{2-}$
fosforan(V) zawiera $PO_4^{3-}$

W nazwach z tlenem często pojawia się liczba rzymska, na przykład siarczan(VI) albo azotan(V). Oznacza ona wartościowość pierwiastka w reszcie kwasowej według szkolnego nazewnictwa.

Przykład

Wzór $KNO_3$ ma resztę $NO_3^-$ , więc jest to azotan(V) potasu.

Jak tworzyć wzory soli

Przy układaniu wzoru soli łączysz kation metalu z odpowiednią resztą kwasową. Trzeba zwrócić uwagę na ich ładunki. Jeśli metal ma ładunek $1+$ , a reszta $1-$ , wystarczy stosunek $1:1$ . Jeśli ładunki są inne, liczby indeksów trzeba dobrać tak, by się zrównoważyły.

Przykłady:

$Na^+$ i $Cl^-$ dają $NaCl$
$Ca^{2+}$ i $Cl^-$ dają $CaCl_2$
$Na^+$ i $SO_4^{2-}$ dają $Na_2SO_4$
$Al^{3+}$ i $PO_4^{3-}$ dają $AlPO_4$

Gdy w cząsteczce występuje więcej niż jedna taka sama grupa wieloatomowa, stosujemy nawias. Dlatego zapisujemy $Ca(NO_3)_2$ , a nie $CaNO_32$ .

Ważne

Indeks przy nawiasie dotyczy całej grupy, na przykład w $Ca(NO_3)_2$ są dwie grupy $NO_3$ .

Jak nazywać sole na podstawie wzoru

Nazwę soli tworzymy zwykle z dwóch części. Najpierw podajemy nazwę reszty kwasowej, a potem nazwę metalu. Na przykład:

$NaCl$ - chlorek sodu
$CaSO_4$ - siarczan(VI) wapnia
$KNO_3$ - azotan(V) potasu
$CaCO_3$ - węglan wapnia
$Na_3PO_4$ - fosforan(V) sodu

Jeśli metal może tworzyć różne jony, czasem w nazwie podaje się jego wartościowość liczbą rzymską, na przykład chlorek żelaza(III) dla wzoru $FeCl_3$ . To pomaga odróżnić go od innej soli tego samego metalu.

Jak zapisywać wzór na podstawie nazwy

Gdy masz nazwę i chcesz ułożyć wzór, najpierw ustal, jaki jest metal i jaka jest reszta kwasowa. Potem sprawdź ich ładunki i dobierz indeksy.

Przykład 1: chlorek wapnia.

Wapń tworzy $Ca^{2+}$ , a chlorek to $Cl^-$ . Do zrównoważenia potrzeba dwóch jonów chlorkowych, więc wzór to $CaCl_2$ .

Przykład 2: azotan(V) wapnia.

Wapń ma $2+$ , a azotan(V) ma $1-$ . Potrzebne są dwie grupy azotanowe(V), więc wzór to $Ca(NO_3)_2$ .

Przykład 3: fosforan(V) wapnia.

Wapń ma $2+$ , a fosforan(V) ma $3-$ . Najmniejszy wspólny układ daje wzór $Ca_3(PO_4)_2$ .

Zapamiętaj

Nie zgaduj indeksów. Zawsze sprawdź, czy suma ładunków dodatnich i ujemnych wynosi zero.

Najczęstsze błędy

W tym dziale uczniowie często mylą reszty kwasowe albo źle zapisują indeksy. Warto zwracać uwagę na kilka rzeczy.

Nie myl $Cl^-$ z $CO_3^{2-}$ ani z $NO_3^-$ .
Nie zapominaj o liczbach rzymskich w nazwach typu siarczan(VI) i azotan(V).
Nie stawiaj nawiasu przy jonach jednoatomowych, dlatego piszemy $CaCl_2$ , a nie $Ca(Cl)_2$ .
Nawias stosuj przy powtarzających się grupach wieloatomowych, na przykład $Ca(NO_3)_2$ .
Sprawdzaj, czy wzór jest elektrycznie obojętny.

Dobrą metodą nauki jest rozpoznawanie soli po reszcie kwasowej. Jeśli widzisz we wzorze $CO_3$ , od razu myśl: węglan. Jeśli widzisz $PO_4$ , myśl: fosforan(V).