Reakcja zobojętniania
Chemia
Zestaw pomaga zrozumieć, czym jest reakcja zobojętniania i jak zapisywać ją w formie cząsteczkowej oraz jonowej. Znajdziesz tu najważniejsze pojęcia, przykłady z kwasami i zasadami oraz pytania sprawdzające rozumienie równań reakcji.
1.Reakcja zobojętniania
To reakcja kwasu z zasadą, w której powstają sól i woda. W zapisie jonowym najważniejsze jest łączenie jonów wodorowych z jonami wodorotlenkowymi , co daje wodę .
2.Zapis cząsteczkowy
To zapis reakcji z użyciem pełnych wzorów substancji, na przykład: . Widać w nim, jakie związki chemiczne reagują i jakie produkty powstają.
3.Zapis jonowy skrócony
To zapis reakcji pokazujący tylko jony, które rzeczywiście biorą udział w przemianie. Dla zobojętniania jest to: .
4.Kwas
To substancja, która w roztworze wodnym tworzy jony wodorowe . Przykładem jest kwas chlorowodorowy .
5.Zasada
To wodorotlenek rozpuszczalny w wodzie, który w roztworze dostarcza jonów wodorotlenkowych . Przykładem jest wodorotlenek sodu .
6.Sól
To związek chemiczny powstający między innymi w reakcji kwasu z zasadą. W przykładzie zobojętniania i powstaje chlorek sodu .
7.Jony obserwatorzy
To jony obecne w zapisie jonowym pełnym, które nie biorą bezpośrednio udziału w przemianie. W reakcji z są to i .
8.Zapis jonowy pełny
To zapis, w którym substancje zdysocjowane zapisuje się jako jony. Dla reakcji z jest to: .
Notatka
Na czym polega reakcja zobojętniania
Reakcja zobojętniania to szczególny typ reakcji między kwasem a zasadą. Jej produktami są sól i woda. Jest to bardzo ważna reakcja, bo pokazuje, jak substancja o odczynie kwaśnym może reagować z substancją o odczynie zasadowym.
W roztworze wodnym kwas dostarcza jonów , a zasada dostarcza jonów . Gdy te jony się spotkają, łączą się i tworzą cząsteczkę .
Zapamiętaj
Reakcję zobojętniania rozpoznasz po schemacie: kwas + zasada sól + woda.
Zapis cząsteczkowy reakcji
W zapisie cząsteczkowym pokazujemy całe wzory substancji biorących udział w reakcji. Nie rozpisujemy ich na jony. Taki zapis jest dobry do pokazania, jakie konkretne związki chemiczne reagują i co z nich powstaje.
Przykład:
Po lewej stronie są substraty, czyli kwas chlorowodorowy i wodorotlenek sodu. Po prawej stronie są produkty: chlorek sodu i woda.
W tym zapisie łatwo zauważyć, że z nazwy kwasu i zasady można przewidzieć nazwę soli. Kation metalu z zasady łączy się z resztą kwasową pochodzącą od kwasu.
Przykład
Z reakcji i powstają oraz .
Zapis jonowy pełny i skrócony
W zapisie jonowym pełnym substancje dobrze rozpuszczalne w wodzie zapisujemy jako jony. Dzięki temu widać, które cząstki naprawdę są obecne w roztworze.
Dla reakcji z zapis jonowy pełny wygląda tak:
Widać tu, że jony i występują po obu stronach równania i nie zmieniają się w czasie reakcji. Są to jony obserwatorzy.
Po ich usunięciu otrzymujemy zapis jonowy skrócony:
To właśnie ten zapis najlepiej pokazuje istotę zobojętniania: połączenie jonów wodorowych i wodorotlenkowych w wodę.
Ważne
W zapisie jonowym skróconym zostawiamy tylko te jony, które naprawdę biorą udział w przemianie.
Jak przejść od zapisu cząsteczkowego do jonowego
Najpierw zapisz reakcję w formie cząsteczkowej. Potem rozpisz na jony te substancje, które w wodzie występują jako jony. Na końcu skreśl jony jednakowe po obu stronach równania.
Kolejność działań:
- zapisz równanie cząsteczkowe,
- sprawdź, które substancje w roztworze dają jony,
- ułóż zapis jonowy pełny,
- usuń jony obserwatorów,
- zapisz wynik jako równanie jonowe skrócone.
Dla przykładu:
- cząsteczkowo:
- jonowo pełne:
- jonowo skrócone:
Przykłady reakcji zobojętniania
Nie każda reakcja zobojętniania wygląda tak samo w zapisie cząsteczkowym, ale ich sens jest podobny. Zawsze reaguje kwas i zasada, a jednym z produktów jest woda.
Przykłady:
W ostatnim przykładzie trzeba użyć współczynnika 2 przed i przed , ponieważ cząsteczka ma dwa atomy wodoru, które mogą reagować z jonami .
Zapamiętaj
Skrócone równanie jonowe zobojętniania ma najczęściej postać: .
Najczęstsze błędy
Podczas zapisywania reakcji zobojętniania uczniowie często mylą zapis cząsteczkowy z jonowym albo zapominają o prawidłowych współczynnikach. Trzeba też uważać na poprawne wzory soli.
Najczęstsze pomyłki:
- zapisanie tylko wody jako produktu, bez soli,
- nierozpisanie substancji na jony w zapisie jonowym pełnym,
- nieskreślenie jonów obserwatorów,
- zły wzór soli, na przykład zamiast ,
- brak uzgodnienia liczby atomów po obu stronach równania.
Dobrze jest zawsze sprawdzić, czy po obu stronach równania zgadza się liczba atomów każdego pierwiastka. Jeśli tak, zapis jest poprawnie uzgodniony.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu