OdrabiamyPremiumBasicfiszki

Dysocjacja kwasów i elektrolity

Chemia

Zestaw pomaga zrozumieć, czym jest dysocjacja elektrolityczna kwasów oraz czym różnią się elektrolity od nieelektrolitów. Znajdziesz tu najważniejsze definicje, przykłady kwasów i jonów oraz pytania sprawdzające rozumienie zapisów dysocjacji.

12 fiszek16 pytań · 2 etapynotatkaSzkoła podstawowa
Pobierz test do druku

1.Dysocjacja elektrolityczna

To rozpad substancji na jony pod wpływem wody. Dzięki temu roztwór może przewodzić prąd elektryczny.

2.Elektrolit

Substancja, której roztwór wodny lub stopiony przewodzi prąd, ponieważ zawiera jony. Do elektrolitów należą między innymi kwasy, zasady i sole.

3.Nieelektrolit

Substancja, która w wodzie nie tworzy jonów, więc jej roztwór nie przewodzi prądu. Przykładami są cukier i alkohol etylowy.

4.Jon

Atom lub grupa atomów mająca ładunek elektryczny. Jony dodatnie to kationy, a ujemne to aniony.

5.Kation

Jon dodatni. Powstaje wtedy, gdy atom lub grupa atomów ma więcej protonów niż elektronów.

6.Anion

Jon ujemny. Powstaje wtedy, gdy atom lub grupa atomów ma więcej elektronów niż protonów.

7.Dysocjacja kwasu

To rozpad cząsteczek kwasu w roztworze wodnym na kationy wodoru H+H^+ i aniony reszty kwasowej.

8.Reszta kwasowa

To część cząsteczki kwasu, która pozostaje po odłączeniu jonów wodoru. Na przykład w HClHCl resztą kwasową jest Cl−Cl^-.

9.Dysocjacja HClHCl

Kwas chlorowodorowy w wodzie rozpada się zgodnie z zapisem: HCl→H++Cl−HCl \to H^+ + Cl^-. Powstaje kation wodoru i anion chlorkowy.

10.Dysocjacja H2SO4H_2SO_4

Kwas siarkowy(VI) daje dwa kationy wodoru i anion siarczanowy(VI): H2SO4→2H++SO42−H_2SO_4 \to 2H^+ + SO_4^{2-}.

11.Dysocjacja H3PO4H_3PO_4

Kwas fosforowy(V) może być zapisany ogólnie jako: H3PO4→3H++PO43−H_3PO_4 \to 3H^+ + PO_4^{3-}. Z cząsteczki odłączają się trzy jony wodoru.

12.Roztwór wodny kwasu

To mieszanina kwasu i wody. W takim roztworze zachodzi dysocjacja elektrolityczna, dlatego roztwór przewodzi prąd.

Notatka

1. Co to jest dysocjacja elektrolityczna

Dysocjacja elektrolityczna to rozpad substancji na jony pod wpływem wody. Zachodzi wtedy, gdy substancja po rozpuszczeniu w wodzie tworzy cząstki naładowane elektrycznie. To właśnie dzięki nim roztwór może przewodzić prąd.

W klasie 8 szczególnie ważna jest dysocjacja kwasów. Oznacza ona, że cząsteczki kwasu w roztworze wodnym rozpadają się na kationy wodoru H+H^+ i aniony reszty kwasowej. Każdy kwas daje jony wodoru, ale różni się rodzajem reszty kwasowej.

Ważne

Dysocjacja zachodzi w roztworze wodnym, czyli po dodaniu wody do substancji.

2. Elektrolity i nieelektrolity

Elektrolity to substancje, których roztwory wodne przewodzą prąd, ponieważ zawierają jony. Do elektrolitów należą między innymi kwasy, zasady i sole.

Nieelektrolity to substancje, które po rozpuszczeniu w wodzie nie tworzą jonów. Ich roztwory nie przewodzą prądu. Typowe przykłady to cukier i etanol.

Nie wystarczy, że substancja po prostu rozpuści się w wodzie. Najważniejsze jest to, czy po rozpuszczeniu powstaną jony. Jeśli tak, mamy elektrolit. Jeśli nie, to jest nieelektrolit.

Przykład

Cukier rozpuszcza się w herbacie, ale nie tworzy jonów. Dlatego jego roztwór nie jest elektrolitem.

3. Jak zapisujemy dysocjację kwasów

W zapisie dysocjacji pokazujemy, na jakie jony rozpada się cząsteczka kwasu. Trzeba zwracać uwagę na liczbę atomów wodoru i na ładunek reszty kwasowej.

Przykłady:

  • HCl→H++Cl−HCl \to H^+ + Cl^-
  • HNO3→H++NO3−HNO_3 \to H^+ + NO_3^-
  • H2S→2H++S2−H_2S \to 2H^+ + S^{2-}
  • H2SO4→2H++SO42−H_2SO_4 \to 2H^+ + SO_4^{2-}
  • H3PO4→3H++PO43−H_3PO_4 \to 3H^+ + PO_4^{3-}

Jeśli w cząsteczce kwasu są dwa atomy wodoru, w zapisie pojawia się 2H+2H^+. Jeśli są trzy atomy wodoru, zapisujemy 3H+3H^+. Reszta kwasowa ma wtedy taki ładunek ujemny, aby całość była zgodna z budową cząsteczki.

Zapamiętaj

Każdy kwas w dysocjacji daje kationy wodoru H+H^+.

4. Kationy, aniony i reszta kwasowa

Kation to jon o ładunku dodatnim, a anion to jon o ładunku ujemnym. W dysocjacji kwasów kationem jest zwykle H+H^+, a anionem jest reszta kwasowa.

Reszta kwasowa to część wzoru kwasu, która zostaje po odłączeniu wodoru. Na przykład:

  • w HClHCl resztą kwasową jest Cl−Cl^-
  • w HNO3HNO_3 resztą kwasową jest NO3−NO_3^-
  • w H2SO4H_2SO_4 resztą kwasową jest SO42−SO_4^{2-}
  • w H3PO4H_3PO_4 resztą kwasową jest PO43−PO_4^{3-}

Podczas nauki warto patrzeć na wzór kwasu i od razu sprawdzać, ile ma atomów wodoru. To pomaga poprawnie zapisać liczbę jonów H+H^+ i ładunek anionu.

5. Co trzeba umieć na sprawdzian

Na sprawdzianie warto umieć:

  • wyjaśnić, czym jest dysocjacja elektrolityczna
  • odróżnić elektrolit od nieelektrolitu
  • podać przykłady substancji należących do obu grup
  • rozpoznać kation i anion
  • zapisać proste równania dysocjacji kwasów
  • wskazać resztę kwasową we wzorze kwasu

Częsty błąd polega na myleniu zwykłego rozpuszczania z dysocjacją. Substancja może się rozpuścić, ale jeśli nie powstaną jony, nie będzie elektrolitem.

Ważne

Roztwór przewodzi prąd nie dlatego, że „jest kwaśny”, ale dlatego, że znajdują się w nim jony.

Pobierz notatkę (PDF)

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu

Podobne zestawy

Symbole i nazwy wybranych pierwiastkówChemia · 12 fiszek · uczy się 1
Stała Avogadra i objętość molowa gazówChemia · 10 fiszek · uczy się 6
Bezpieczeństwo w pracowni chemicznejChemia · 16 fiszek · uczy się 4
Układ okresowy pierwiastkówChemia · 10 fiszek · uczy się 2
Zjawisko fizyczne i reakcja chemicznaChemia · 12 fiszek · uczy się 1
Jony: kationy, aniony i ich ładunkiChemia · 14 fiszek · uczy się 1
Zobacz wszystkie fiszki z chemii

Zestaw trafi do Twojej „Mojej nauki" — postęp liczysz po swojemu.