Tlenki w klasie 7
Chemia
Zestaw pomaga opanować, czym są tlenki, jak je rozpoznawać oraz jak tworzyć ich nazwy i wzory sumaryczne. Uczeń przećwiczy też wartościowość pierwiastków w tlenkach i nauczy się odczytywać proste przykłady, takie jak , czy .
1.Tlenki
To związki chemiczne zbudowane z dwóch pierwiastków, z których jednym jest tlen. W tlenkach tlen łączy się z innym pierwiastkiem, na przykład z magnezem w albo z węglem w .
2.Wzór sumaryczny
To krótki zapis pokazujący, jakie atomy i w jakiej liczbie tworzą związek chemiczny. Na przykład wzór oznacza, że w tym tlenku są 2 atomy glinu i 3 atomy tlenu.
3.Wartościowość tlenu
W tlenkach tlen ma wartościowość II. To bardzo ważna zasada przy układaniu wzorów tlenków i odczytywaniu wartościowości drugiego pierwiastka.
4.Wartościowość pierwiastka
To liczba mówiąca, z iloma wiązaniami lub atomami może łączyć się dany pierwiastek. W tlenkach pomaga ustalić, jaki będzie wzór związku, na przykład magnez ma wartościowość II, więc tworzy .
5.Nazwa tlenku
Nazwę tworzymy od słowa „tlenek” i nazwy drugiego pierwiastka, na przykład to tlenek sodu, a to tlenek siarki(IV). Gdy pierwiastek może mieć różne wartościowości, podajemy ją w nawiasie.
6.Tlenek metalu
To tlenek, w którym tlen łączy się z metalem, na przykład , , . Takie przykłady często spotyka się przy nauce nazw i wzorów.
7.Tlenek niemetalu
To tlenek, w którym tlen łączy się z niemetalem, na przykład , , . W nazwie nadal zaczynamy od słowa „tlenek”.
8.Układanie wzoru tlenku
Aby ułożyć wzór tlenku, korzystamy z wartościowości tlenu i drugiego pierwiastka. Na przykład dla glinu o wartościowości III i tlenu o wartościowości II otrzymujemy .
9.Odczytywanie wzoru tlenku
Ze wzoru można odczytać, ile atomów każdego pierwiastka jest w związku i jaka może być wartościowość drugiego pierwiastka. Na przykład ze wzoru wynika, że żelazo ma tu wartościowość III.
10.Przykład:
To tlenek węgla(IV). Skoro tlen ma wartościowość II, a są dwa atomy tlenu, węgiel w tym związku ma wartościowość IV.
Notatka
Co to są tlenki
Tlenki to związki chemiczne zbudowane z dwóch pierwiastków. Jednym z nich zawsze jest tlen. Drugim może być metal albo niemetal.
Przykłady tlenków:
- — tlenek magnezu
- — tlenek wapnia
- — tlenek węgla(IV)
- — tlenek siarki(IV)
Tlenki dzielimy na:
- tlenki metali — na przykład ,
- tlenki niemetali — na przykład ,
Zapamiętaj
Tlenek to zawsze związek dwóch pierwiastków, z których jednym jest tlen.
Jak czytać wzór sumaryczny tlenku
Wzór sumaryczny pokazuje, jakie atomy tworzą związek i ile ich jest. Symbole pierwiastków zapisujemy obok siebie, a małe liczby po prawej stronie symbolu mówią, ile atomów danego pierwiastka występuje w związku.
Na przykład:
- w jest 1 atom węgla i 2 atomy tlenu
- w są 2 atomy glinu i 3 atomy tlenu
- w są 2 atomy sodu i 1 atom tlenu
Gdy przy symbolu nie ma liczby, to znaczy, że jest tam jeden atom. Dlatego w mamy 1 atom magnezu i 1 atom tlenu.
Przykład
Wzór odczytujemy: 2 atomy żelaza i 3 atomy tlenu.
Wartościowość w tlenkach
Wartościowość pomaga układać wzory i nazywać związki. W klasie 7 trzeba pamiętać przede wszystkim o jednej bardzo ważnej zasadzie: w tlenkach tlen ma zawsze wartościowość II.
Jeśli znamy wartościowość drugiego pierwiastka, możemy ułożyć wzór tlenku. Jeśli znamy wzór, możemy odczytać wartościowość tego pierwiastka.
Przykłady:
- magnez ma wartościowość II, więc tworzy
- glin ma wartościowość III, więc tworzy
- sód ma wartościowość I, więc tworzy
W związkach takich jak albo liczba atomów wynika właśnie z wartościowości pierwiastków.
Ważne
Nie myl liczby atomów we wzorze z wartościowością. To nie zawsze jest to samo.
Jak układać wzory tlenków
Przy układaniu wzoru korzystamy z wartościowości tlenu i drugiego pierwiastka. Tlen ma II, więc zestawiamy jego wartościowość z wartościowością drugiego pierwiastka i dobieramy liczbę atomów tak, aby wszystko się zgadzało.
Przykłady:
- sód I i tlen II dają
- wapń II i tlen II dają
- glin III i tlen II dają
- żelazo III i tlen II dają
W prostych zadaniach szkolnych często zapisuje się wartościowości „na krzyż”, a potem układa wzór w najprostszej postaci. Dzięki temu łatwiej dojść do poprawnego wyniku.
Jak tworzyć nazwy tlenków
Nazwy tlenków tworzymy od słowa tlenek i nazwy drugiego pierwiastka. Jeśli dany pierwiastek może mieć różne wartościowości, to podajemy ją w nawiasie rzymską cyfrą.
Przykłady nazw:
- — tlenek magnezu
- — tlenek wapnia
- — tlenek glinu
- — tlenek węgla(IV)
- — tlenek siarki(IV)
- — tlenek żelaza(III)
W nazwach takich jak żelazo, siarka czy węgiel liczba w nawiasie jest potrzebna, bo pomaga dokładnie wskazać, o który tlenek chodzi.
Zapamiętaj
W nazwie „tlenek żelaza(III)” liczba w nawiasie oznacza wartościowość żelaza, a nie liczbę atomów.
Najczęstsze błędy i jak ich unikać
Podczas nauki tlenków uczniowie często popełniają kilka podobnych błędów.
Najczęstsze pomyłki:
- uznawanie każdego związku z tlenem za tlenek
- mylenie liczby atomów z wartościowością
- zapominanie, że w tlenkach tlen ma wartościowość II
- brak liczby w nawiasie przy pierwiastkach o różnych wartościowościach
Aby uniknąć błędów, zawsze sprawdź:
- czy związek składa się z dwóch pierwiastków
- czy jednym z nich jest tlen
- jaka jest wartościowość drugiego pierwiastka
- czy nazwa pasuje do wzoru
Jeśli umiesz odpowiedzieć na te cztery pytania, zwykle poprawnie zapiszesz zarówno wzór, jak i nazwę tlenku.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu