Budowa atomu
Chemia
Zestaw pomaga zrozumieć, z czego zbudowany jest atom i czym różnią się protony, neutrony oraz elektrony. Znajdziesz tu też zapis jądra atomowego, pojęcie liczby atomowej i masowej, izotopy oraz proste odczytywanie informacji o atomie.
1.Atom
Najmniejsza część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości. Atom składa się z jądra atomowego oraz elektronów poruszających się wokół jądra.
2.Jądro atomowe
Centralna część atomu. Znajdują się w nim protony i neutrony. Jądro jest bardzo małe, ale skupia prawie całą masę atomu.
3.Proton
Cząstka znajdująca się w jądrze atomowym. Ma ładunek dodatni. Liczba protonów decyduje o tym, jakim pierwiastkiem jest atom.
4.Neutron
Cząstka znajdująca się w jądrze atomowym. Nie ma ładunku elektrycznego, czyli jest obojętna.
5.Elektron
Cząstka o ładunku ujemnym, znajdująca się wokół jądra atomowego na powłokach elektronowych. Jest znacznie lżejsza od protonu i neutronu.
6.Liczba atomowa
Liczba protonów w jądrze atomu. Dla atomu obojętnego jest też równa liczbie elektronów. To ona określa rodzaj pierwiastka.
7.Liczba masowa
Suma protonów i neutronów w jądrze atomowym. Nie uwzględnia elektronów, bo ich masa jest bardzo mała.
8.Atom obojętny
Atom, który ma tyle samo protonów co elektronów. Ładunki dodatnie i ujemne równoważą się, więc cały atom nie ma ładunku.
9.Izotopy
Atomy tego samego pierwiastka mające taką samą liczbę protonów, ale różną liczbę neutronów. Dlatego mają różną liczbę masową.
10.Zapis atomu
Sposób zapisywania atomu. Symbol pierwiastka to , liczba atomowa jest na dole po lewej, a liczba masowa u góry po lewej.
Notatka
Czym jest atom
Atom to najmniejsza część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości. Wszystkie substancje są zbudowane z atomów albo z połączonych ze sobą atomów. W chemii szkolnej atom przedstawia się jako mały układ złożony z środka i otaczających go elektronów.
Atom nie jest pełny w środku jak kulka. Ma jądro atomowe, a wokół niego znajdują się elektrony. Mimo że atom jest bardzo mały, jego budowa ma ogromne znaczenie, bo od niej zależą właściwości pierwiastków i ich związków.
Zapamiętaj
Atom składa się z jądra atomowego oraz elektronów znajdujących się wokół jądra.
Protony, neutrony i elektrony
W jądrze atomowym znajdują się protony i neutrony. Proton ma ładunek dodatni, a neutron nie ma ładunku, czyli jest obojętny elektrycznie. Wokół jądra poruszają się elektrony, które mają ładunek ujemny.
Bardzo ważne jest to, że protony i neutrony mają znacznie większą masę niż elektrony. Dlatego prawie cała masa atomu jest skupiona w jądrze. Elektrony są dużo lżejsze.
- proton: ładunek dodatni
- neutron: brak ładunku
- elektron: ładunek ujemny
Ważne
Nie myl miejsca występowania cząstek: protony i neutrony są w jądrze, a elektrony poza jądrem.
Liczba atomowa i liczba masowa
Każdy pierwiastek ma swoją liczbę atomową oznaczaną jako . Jest to liczba protonów w jądrze atomowym. To właśnie liczba protonów decyduje, jakim pierwiastkiem jest atom. Jeśli atom ma 1 proton, jest atomem wodoru. Jeśli ma 8 protonów, jest atomem tlenu.
Jest też liczba masowa oznaczana jako . To suma protonów i neutronów w jądrze. Elektronów nie dolicza się do liczby masowej, ponieważ ich masa jest bardzo mała.
Można to zapisać prosto:
- = liczba protonów
- = liczba protonów + liczba neutronów
- liczba neutronów =
W atomie obojętnym liczba elektronów jest taka sama jak liczba protonów. Dzięki temu ładunki się równoważą i cały atom nie ma ładunku.
Zapis atomu i przykłady obliczeń
Atom można zapisać w postaci , gdzie to symbol pierwiastka, to liczba masowa, a to liczba atomowa. Taki zapis pozwala szybko odczytać najważniejsze informacje o atomie.
Jeśli mamy zapis , to wiemy, że atom sodu ma 11 protonów. W atomie obojętnym ma też 11 elektronów. Liczbę neutronów obliczamy: .
Przykład
Dla atomu o i : protonów jest 6, elektronów 6, a neutronów .
Podczas zadań najpierw sprawdź, czego dotyczy liczba. Uczniowie często mylą liczbę atomową z masową. Pamiętaj: dotyczy protonów, a wszystkich cząstek w jądrze.
Izotopy i podsumowanie
Izotopy to atomy tego samego pierwiastka, które mają tę samą liczbę protonów, ale różną liczbę neutronów. Skoro liczba protonów jest taka sama, izotopy należą do tego samego pierwiastka. Różnią się jednak liczbą masową.
Dobrym przykładem są izotopy wodoru. Każdy atom wodoru ma 1 proton, ale może mieć różną liczbę neutronów. Dlatego masa takich atomów nie zawsze jest taka sama.
Najważniejsze rzeczy do zapamiętania:
- pierwiastek rozpoznajemy po liczbie protonów
- atom obojętny ma tyle samo protonów co elektronów
- jądro zawiera protony i neutrony
- elektrony znajdują się wokół jądra
- izotopy różnią się liczbą neutronów
Ta wiedza jest podstawą dalszej chemii. Dzięki niej łatwiej zrozumieć układ okresowy, tworzenie związków chemicznych i zapis reakcji.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu