Części mowy: liczebnik i zaimek

1.Liczebnik

Odmienna część mowy, która określa liczbę, ilość, kolejność albo wielokrotność osób, zwierząt, przedmiotów i zjawisk. Odpowiada m.in. na pytania: ile?, który z kolei?, ile razy?

2.Rodzaje liczebników

Wyróżnia się przede wszystkim liczebniki: główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe, wielorakie i mnożne. Różnią się znaczeniem i funkcją w zdaniu.

3.Liczebniki główne

Oznaczają liczbę osób, rzeczy lub zjawisk i odpowiadają na pytanie ile? Przykłady: jeden, pięć, dwadzieścia, sto.

4.Liczebniki porządkowe

Oznaczają kolejność i odpowiadają na pytanie który z kolei? Przykłady: pierwszy, drugi, dziesiąty. Odmieniają się podobnie jak przymiotniki.

5.Liczebniki zbiorowe

Oznaczają liczbę jako pewną całość. Używa się ich m.in. z rzeczownikami występującymi tylko w liczbie mnogiej, z nazwami młodych istot oraz w grupach mieszanych płciowo. Przykłady: dwoje dzieci, troje drzwi.

6.Liczebniki ułamkowe

Oznaczają część całości. Przykłady: pół, półtora, jedna druga, trzy czwarte. Służą do określania niepełnej liczby czegoś.

7.Liczebniki wielorakie

Oznaczają wielokrotność lub rodzajowość przedmiotów. Przykłady: dwojaki, trojaki. Informują, że coś występuje w kilku odmianach lub postaciach.

8.Liczebniki mnożne

Oznaczają, ile razy coś jest większe lub ile razy się powtarza. Odpowiadają na pytania ile razy? jak wiele razy? Przykłady: podwójny, potrójny, trzykrotny.

9.Odmiana liczebników

Liczebniki odmieniają się przez przypadki, a niektóre także przez rodzaje. Odmiana bywa trudna, np. pięciu uczniów, pięcioma uczniami. Szczególnie złożona jest odmiana liczebników zbiorowych i wielowyrazowych.

10.Zaimek

Odmienna część mowy, która zastępuje inne wyrazy: rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki lub przysłówki. Dzięki temu unika się powtórzeń i wypowiedź staje się bardziej spójna.

11.Funkcja zaimków

Zaimek wskazuje osoby, przedmioty, cechy, ilość, miejsce lub okoliczności, ale często ich nie nazywa wprost. Przykłady: ja, ten, mój, tyle, tam, wtedy.

12.Rodzaje zaimków

Wyróżnia się m.in. zaimki: rzeczowne, przymiotne, liczebne i przysłowne. Podział zależy od tego, jaką część mowy dany zaimek zastępuje.

13.Zaimki rzeczowne

Zastępują rzeczowniki. Odpowiadają na pytania kto? co? Przykłady: ja, ty, on, ktoś, nikt, coś. Najczęściej pełnią w zdaniu funkcję podmiotu lub dopełnienia.

14.Zaimki przymiotne

Zastępują przymiotniki i określają cechy lub przynależność. Przykłady: mój, twój, ten, tamten, każdy, żaden. Odpowiadają m.in. na pytania jaki? który? czyj?

15.Zaimki liczebne

Zastępują liczebniki i określają ilość lub liczbę. Przykłady: tyle, ile, kilka, wiele. Pomagają mówić o liczbie w sposób bardziej ogólny.

16.Zaimki przysłowne

Zastępują przysłówki i określają okoliczności czynności. Przykłady: tu, tam, wtedy, tak, jak, gdzie, kiedy. Informują o miejscu, czasie, sposobie i przyczynie.

17.Odmiana zaimków

Większość zaimków odmienia się przez przypadki, a niektóre także przez rodzaje i liczby. Na przykład: ja – mnie – mi – mną. Odmiana zaimków bywa nieregularna, dlatego wymaga zapamiętania.

18.Różnica: liczebnik a zaimek liczebny

Liczebnik nazywa konkretną liczbę lub kolejność, np. trzy, siódmy. Zaimek liczebny zastępuje liczebnik i zwykle określa ilość mniej dokładnie, np. tyle, kilka, wiele.