Pochodne węglowodorów i grupy funkcyjne

1.Pochodne węglowodorów

To związki organiczne powstałe przez zastąpienie jednego lub więcej atomów wodoru w węglowodorze innymi atomami lub grupami atomów, np. grupą hydroksylową, karboksylową lub atomem chloru.

2.Grupa funkcyjna

Atom lub grupa atomów decydująca o charakterystycznych właściwościach chemicznych związku organicznego. To ona odróżnia daną klasę związków od innych pochodnych węglowodorów.

3.Halogenopochodne węglowodorów

Pochodne, w których atom wodoru został zastąpiony atomem fluorowca: fluoru, chloru, bromu lub jodu. Przykładem jest chlorometan.

4.Alkohole

To pochodne węglowodorów zawierające grupę hydroksylową $-OH$ połączoną z atomem węgla. Do alkoholi należą m.in. metanol i etanol.

5.Grupa hydroksylowa

Grupa funkcyjna $-OH$ charakterystyczna głównie dla alkoholi. Wpływa na ich właściwości, m.in. większą rozpuszczalność w wodzie niż podobne węglowodory.

6.Fenole

Związki, w których grupa hydroksylowa $-OH$ jest połączona bezpośrednio z pierścieniem benzenowym. Mają inne właściwości niż alkohole, choć też zawierają $-OH$.

7.Aldehydy

Pochodne zawierające grupę aldehydową $-CHO$. Powstają m.in. podczas utleniania niektórych alkoholi i mają charakterystyczne właściwości chemiczne.

8.Grupa aldehydowa

Grupa funkcyjna $-CHO$ zbudowana z atomu węgla połączonego z tlenem i wodorem. Jest charakterystyczna dla aldehydów.

9.Ketony

Pochodne węglowodorów zawierające grupę karbonylową wewnątrz łańcucha węglowego. Przykładem jest propanon, nazywany też acetonem.

10.Grupa karbonylowa

Grupa funkcyjna zawierająca wiązanie atomu węgla z atomem tlenu. Zapisuje się ją jako $>C=O$. Występuje m.in. w aldehydach i ketonach.

11.Kwasy karboksylowe

To pochodne węglowodorów zawierające grupę karboksylową $-COOH$. Mają odczyn kwasowy i reagują m.in. z metalami oraz zasadami.

12.Grupa karboksylowa

Grupa funkcyjna $-COOH$ charakterystyczna dla kwasów karboksylowych. Łączy cechy grupy karbonylowej i hydroksylowej.

13.Estry

Związki organiczne powstające w reakcji kwasu karboksylowego z alkoholem. Często mają przyjemny, owocowy zapach i są stosowane m.in. w aromatach.

14.Grupa estrowa

Grupa funkcyjna charakterystyczna dla estrów, zapisywana jako $-COO-$. Odpowiada za właściwości tej klasy związków.

15.Aminy

Pochodne węglowodorów zawierające grupę aminową. Można je traktować jako związki pochodne amoniaku, w którym atomy wodoru zastąpiono grupami węglowodorowymi.

16.Grupa aminowa

Grupa funkcyjna $-NH_2$ charakterystyczna dla wielu amin. Zawiera atom azotu i wpływa na zasadowy charakter niektórych związków.

17.Nazewnictwo pochodnych węglowodorów

W nazwie związku uwzględnia się długość łańcucha węglowego oraz grupę funkcyjną. Przykładowo: etanol, kwas etanowy, propanon. Grupa funkcyjna decyduje o końcówce nazwy.

18.Szereg homologiczny

To grupa związków o podobnej budowie i właściwościach, w której kolejne związki różnią się o grupę $-CH_2-$. Takie szeregi tworzą np. alkohole i kwasy karboksylowe.

19.Wpływ grupy funkcyjnej na właściwości

Ta sama długość łańcucha węglowego nie oznacza tych samych właściwości. O tym, czy związek jest np. kwasem, alkoholem czy estrem, decyduje przede wszystkim grupa funkcyjna.

20.Etanol

Alkohol o wzorze $C_2H_5OH$. Jest bezbarwną cieczą, miesza się z wodą i należy do najczęściej omawianych alkoholi w chemii szkolnej.

21.Kwas etanowy

Kwas karboksylowy o wzorze $CH_3COOH$, znany także jako kwas octowy. Ma kwaśny odczyn i charakterystyczny zapach octu.

22.Metanol

Najprostszy alkohol o wzorze $CH_3OH$. Jest substancją silnie trującą, dlatego nie wolno mylić go z etanolem.

23.Estryfikacja

Reakcja kwasu karboksylowego z alkoholem, w której powstają ester i woda. To ważny sposób otrzymywania estrów.